- PROJEKT -
KODEKS ETYKI
FARMACEUTY - APTEKARZA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
uchwalony na V Krajowym Zjeździe Aptekarzy
w Bełchatowie w dniach 17-20 stycznia 2008 roku
WSTĘP
Farmaceuta podejmując wykonywanie zawodu, świadomie i dobrowolnie bierze na siebie obowiązek służenia chorym. Wykazuje troskę o zdrowie publiczne oraz posługuje się wskazaniami Kodeksu Etyki w życiu zawodowym i osobistym. Farmaceuta w działalności swojej powinien kierować się wiadomościami fachowymi, wartościami humanistycznymi, tradycjami aptekarstwa polskiego oraz przepisami prawa.
Ilekroć w Kodeksie mowa jest o aptekarzu, rozumie się przez to farmaceutę.
CZĘŚĆ OGÓLNA
Art. 1.
1. Zasady etyki farmaceuty wynikają z obowiązujących norm moralnych oraz z ogólnych zasad deontologii przystosowanych do zawodu farmaceuty.
2. Obowiązkiem farmaceuty jest przestrzeganie norm etycznych, szacunek do praw człowieka oraz strzeżenie godności zawodu.
Art. 2.
1. Naruszeniem godności zawodu jest każde postępowanie sprzeczne z etyką farmaceuty lub podważające zaufanie do zawodu.
2. Farmaceuta zobowiązany jest kierować się postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu w orzecznictwie dyscyplinarnym oraz normach zwyczajowych przyjętych przez środowisko farmaceutyczne.
3. Farmaceuta odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie zasad etyki w czasie wykonywania zawodu, w swej działalności publicznej, a także w życiu prywatnym.
Art. 3.
Zadaniem farmaceuty jest współudział w ochronie życia i zdrowia, zapobieganie chorobom, niesienie ulgi w cierpieniu.
Art. 4.
1. Farmaceuta wykonując swoje zadania powinien być wolny w podjęciu działań zgodnie ze swym sumieniem.
2. Jeżeli z uwagi na swoje przekonania farmaceuta nie może wykonać pewnych czynności w aptece, zobowiązany jest wskazać farmaceutę, który podejmie się wykonania tych czynności.
3. Jeżeli farmaceuta nie jest w stanie wykonać usługi farmaceutycznej w aptece, w której wykonuje zawód, jest zobowiązany do wskazania apteki, w której usługa ta zostanie wykonana, po uzgodnieniu z tą apteką.
Art. 5.
Farmaceuta odpowiada zawsze osobiście za wykonywaną pracę. Ma też obowiązek odmówić wykonania czynności niezgodnych z zasadami etyki, wiedzą fachową, obowiązującymi przepisami prawnymi.
Art. 6.
Czynność zawodowa farmaceuty nie może być świadomym działaniem na szkodę zdrowia ludzkiego.
Art. 7.
Farmaceuta winien znać swoje prawa i obowiązki oraz działać według najlepszej wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością.
Art. 8.
Farmaceuta w swej praktyce zawodowej uwzględnia fakt, że produkty lecznicze i wyroby medyczne stanowią niezbędny składnik opieki zdrowotnej i nie mogą być traktowane jak zwykły przedmiot obrotu handlowego.
Art. 9.
Farmaceuta nie pozwala nikomu narzucić sobie postawy zawodowej, która byłaby sprzeczna z jego zawodową niezależnością oraz przepisami prawa i niniejszego kodeksu.
Art. 10.
Farmaceucie nie wolno narzucać swoich usług, lub pozyskiwać pacjentów w sposób niezgodny z zasadami etyki i deontologii farmacji oraz lojalności wobec kolegów.
Art. 11.
Izba aptekarska poprzez swoje organy jest zobowiązana do czuwania nad przestrzeganiem ustalonych zasad etyki i deontologii oraz zachowaniem godności zawodu przez wszystkich członków samorządu aptekarskiego.
CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA
I. ZASADY POSTĘPOWANIA APTEKARZA WOBEC PACJENTA
Farmaceuta, w stosunku do którego podjęta została uchwała o przyznaniu prawa wykonywania zawodu farmaceuty składa ślubowanie:
“Ślubuję uroczyście w swej pracy farmaceuty sumiennie, gorliwie i z należytą starannością wykonywać swoje obowiązki, mając zawsze w uwadze dobro chorego, wymogi etyki zawodowej i obowiązujące prawo, a także zachować tajemnice zawodową, natomiast w postępowaniu swoim kierować się zasadami godności, uczciwości i słuszności”
(odbiera Prezes właściwej okręgowej rady aptekarskiej albo prezes NRA).
Art. 12.
Farmaceuta wykonujący swe obowiązki zawodowe zobowiązany jest do:
1. udzielania jednakowo troskliwej pomocy fachowej wszystkim zwracającym się osobom,
2. udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach w ramach posiadanej wiedzy fachowej,
3. udzielania niezbędnych porad w doborze leków nie wymagających recepty lekarskiej,
4. odmawiania wydawania produktów leczniczych, jeżeli ma podstawę przypuszczać, że zostaną one użyte przez nabywcę, lub osoby trzecie z zamiarem zaszkodzenia zdrowiu albo w celach nieleczniczych,
5. odmawiania wydawania produktów leczniczych i innych wyrobów medycznych na receptę, która budzi zastrzeżenia co do autentyczności,
6. udzielania pacjentowi rzetelnej i zrozumiałej informacji o produktach leczniczych oraz wyrobach medycznych.
7. sumiennego przestrzegania norm obowiązujących na jego stanowisku i w danym miejscu pracy.
Art. 13.
Farmaceutę obowiązuje zachowanie w tajemnicy wszelkich wiadomości o pacjencie i jego otoczeniu, uzyskanych w związku z wykonywaniem czynności zawodowych, z wyjątkiem przypadków określonych prawem.
Art. 14.
Farmaceuta może odmówić wykonania czynności zawodowych, jeżeli warunki wykonywania pracy nie gwarantują określonej przepisami jakości sporządzanego bądź wydawanego leku.
Art. 15.
Farmaceuta nie może wobec pacjenta dyskredytować terapeutycznego postępowania lekarza. Uwagi o dostrzeżonych błędach powinien przekazywać zainteresowanemu lekarzowi, a w przypadku braku reakcji i powtarzania błędów, poinformować o tym właściwą Okręgową Radę Lekarską za pośrednictwem Okręgowej Rady Aptekarskiej.
Art. 16.
Jeżeli odmowa wydania leku nastąpiła z przyczyny formalno - prawnej, farmaceuta powinien podać pacjentowi powody takiej decyzji i wskazać sposób umożliwiający nabycie danego leku.
Art. 17.
W razie popełnienia pomyłki merytorycznej podczas sporządzania lub wydawania leku, farmaceuta ma obowiązek niezwłocznie podjąć działania mające na celu naprawienie pomyłki i zapobieżenie lub usunięcie jej skutków.
Art. 18.
W przypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli zagrożone jest życie pacjenta lub w poważnym stopniu jego zdrowie, farmaceuta może wydać lek nawet wówczas, gdy pacjent nie może przedłożyć stosownej recepty lekarskiej.
Art. 19.
Opłata za produkty lecznicze, wyroby medyczne i inne produkty podlegające dystrybucji w aptece powinna być ustalona rzetelnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami.
II. ZASADY POSTĘPOWANIA WOBEC ZAWODU, NAUKI I SAMORZĄDU
Art. 20.
1. Farmaceuta powinien cenić i szanować swój zawód, chronić jego godność, a w pracy zawodowej powinien postępować tak, aby budzić szacunek i zaufanie.
2. Farmaceuta świadom stałego postępu nauki powinien ustawicznie poszerzać i pogłębiać swoją wiedzę oraz doskonalić umiejętności zawodowe.
Art. 21.
Farmaceuta powinien powstrzymywać się od jakiegokolwiek działania albo zaniechania, które mogłyby spowodować złą opinię o zawodzie.
Art. 22.
Farmaceuta obowiązany jest otaczać szacunkiem historię i tradycję zawodu, oraz wykazywać dbałość o zabytki kultury materialnej farmacji.
Art. 23.
Farmaceuta zatrudniony na stanowisku kierownika apteki lub hurtowni farmaceutycznej powinien dążyć do zawarcia takiej umowy o pracę, która gwarantowałaby mu możliwość wykonywania zawodu aptekarza zgodnie z zasadami określonymi w niniejszym kodeksie.
Art. 24.
Farmaceuta zatrudniony na innym stanowisku, także poza apteką i hurtownią farmaceutyczną w tym również na uczelni, w administracji publicznej lub instytucji uprawnionej do przeprowadzania kontroli aptek lub hurtowni, ma obowiązek przestrzegać zasad wyrażonych w niniejszym kodeksie.
Art. 25.
1. Odkrycia i spostrzeżenia związane z wykonywaniem swego zawodu farmaceuta powinien upowszechniać, w szczególności przez publikacje w prasie fachowej.
2. Publikacje takie powinny podnosić zaufanie do zawodu, a także być rzetelne.
Art. 26.
1. Farmaceuci powinni solidarnie wspierać działalność swego samorządu, którego zadaniem jest zapewnienie im należnej pozycji w społeczeństwie.
2. Podejmując krytykę działania organów samorządu aptekarskiego farmaceuta winien przeprowadzać ją najpierw w swoim środowisku.
3. Władzami samorządu, w rozumieniu niniejszego Kodeksu, są zarówno organy Naczelnej Izby Aptekarskiej jak i okręgowych izb aptekarskich oraz Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej i prezesi okręgowych rad aptekarskich
Art. 27.
1. Pełnienie funkcji we władzach samorządu aptekarskiego jest prawem i obowiązkiem każdego farmaceuty.
2. Farmaceuta, któremu powierzona została funkcja w organach samorządu, obowiązany jest rzetelnie i z najwyższą starannością wypełniać obowiązki wynikające z tej funkcji.
3. Przy wypełnianiu funkcji samorządowej farmaceuta obowiązany jest kierować się uchwałami i postanowieniami władz (organów) samorządu oraz dobrze rozumianymi interesami i zadaniami samorządu aptekarskiego.
4. Członek władz samorządu zawodowego w razie wydania prawomocnego orzeczenia sądu aptekarskiego na jego niekorzyść, obowiązany jest zaprzestać pełnienia funkcji w tych władzach.
Art. 28.
1. Farmaceuta obowiązany jest stosować się do uchwał, postanowień i decyzji władz samorządu aptekarskiego, niezależnie od ich osobistej oceny.
2. Farmaceuta obowiązany jest stawić się na każe wezwanie władz samorządowych, a ewentualne niestawiennictwo powinien niezwłocznie usprawiedliwić.
3. Niepłacenie składki na rzecz samorządu stanowi poważne naruszenie zasad etyki zawodowej.
4. Farmaceuta powinien współdziałać z członkami samorządu we wszystkich sprawach dotyczących zawodu.
III. ZASADY I WZAJEMNE RELACJE MIĘDZY FARMACEUTAMI
Art. 29.
Stosunki między farmaceutami powinny opierać się na wzajemnym szacunku, lojalności, koleżeństwie i solidarności. Powinni oni dzielić się swoimi doświadczeniami i służyć sobie wzajemną pomocą. Wzajemna ocena powinna być sprawiedliwa, a krytykę należy formułować w sposób bezstronny, przekazując ją w pierwszej kolejności osobie zainteresowanej.
Art. 30.
1. Na farmaceutach mających większe doświadczenie zawodowe ciąży obowiązek przekazywania młodszym kolegom swojej wiedzy i umiejętności oraz wzorców kultury i poszanowania człowieka.
2. Moralnym obowiązkiem farmaceuty jest kształtowanie u rozpoczynających pracę zawodową kolegów poczucia odpowiedzialności za wykonaną pracę, nawyku rzetelności, uczciwości, pracowitości i dokładności.
Art. 31.
Farmaceuta kształcący studentów i słuchaczy techników farmaceutycznych, kieruje się najlepszą wiedzą zawodowo - naukową, obiektywizmem, życzliwością oraz zaznajamia ich z zasadami etyki zawodowej.
Art. 32.
Farmaceuta powinien okazywać należny szacunek i nieść pomoc seniorom zawodu oraz niepełnosprawnym koleżankom i kolegom.
Art. 33.
1. Umowę o pracę lub cywilnoprawną zawartą pomiędzy farmaceutami powinna cechować szczególna rzetelność oraz poszanowanie wzajemnych praw i obowiązków wynikających z niniejszego kodeksu.
2. Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy, odpowiedzialności i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
Art. 34.
1. Farmaceucie nie wolno reklamować leków produktów podlegających dystrybucji w aptece w jakiejkolwiek formie: słownej, graficznej, bądź audiowizualnej mającej na celu nieuzasadnione zwiększenie konsumpcji poprzez zachętę, nakłanianie, obietnicę korzyści oraz gwarantowanie skuteczności.
Art. 35.
1. Obowiązkiem farmaceuty jest przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji w prowadzeniu apteki lub hurtowni farmaceutycznej.
2. Za postępowanie naruszające obowiązek określony w ust. 1 uważa się w szczególności:
1) zawieranie porozumień z lekarzami lub przedstawicielami firm farmaceutycznych w celu zapewnienia sobie dominującej roli na rynku lokalnym w obrocie określonymi produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi,
2) promowanie apteki w sposób i rozmiarze sprzecznym z zasadami uczciwej konkurencji,
3) nieuczciwe zachwalanie prowadzonej działalności poprzez używanie określeń porównawczych takich jak: “najwyższej jakości”, “najtańsze”, “najskuteczniejsze”, “jedynie u nas” itp.,
4) prowadzenie sprzedaży bez recepty produktów leczniczych wydawanych wyłącznie z przepisu lekarza,
5) prowadzenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych poza apteką, w sposób lub w miejscach niezgodnych z obowiązującymi przepisami prawnymi,
6) stosowanie takich metod marketingu, które traktują lek tylko jako towar handlowy.
IV. ZASADY POSTĘPOWANIA WOBEC SPOŁECZEŃSTWA
Art. 36.
Farmaceuta powinien troszczyć się o racjonalną gospodarkę lekami i nie umniejszając praw chorego, zapobiegać w miarę możliwości ich nadużywaniu i marnotrawieniu.
Art. 37.
Farmaceuta powinien szerzyć oświatę zdrowotną, brać udział w zwalczaniu uzależnień lekowych, toksykomanii, alkoholizmu i dopingu farmakologicznego w sporcie.
Art. 38.
Farmaceuta, w miarę swoich możliwości, uczestniczy w działaniach na rzecz ochrony środowiska naturalnego i bierze udział w życiu społecznym, przysparzając tym samym prestiżu zawodowi.
V. PRZEPISY KOŃCOWE
Art. 39.
W przypadkach nie przewidzianych w Kodeksie Etyki Farmaceuty-Aptekarza RP, farmaceuta powinien postępować zgodnie z zasadami sformułowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Aptekarskiego oraz uchwałach organów samorządu aptekarskiego.
Art. 40.
1. Kodeks Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony przez Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Aptekarzy w dniu 25 kwietnia 1993 r., stanowiący załącznik do obwieszczenia Prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej traci moc z dniem wejścia w życie Kodeksie Etyki Farmaceuty-Aptekarza RP.
2. Kodeks Etyki Farmaceuty-Aptekarza RP, uchwalony przez Krajowy Zjazd Aptekarzy w dniu . . . . . . . . . . . . roku, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Biuletynie Naczelnej Izby Aptekarskiej.
Art. 41.
Wszelkie zmiany niniejszego Kodeksu mogą być dokonane jedynie przez Krajowy Zjazd Aptekarzy.